«Το βιβλίο της Κατερίνας», Αύγουστος Κορτώ

Αλέξης Σταμάτης

Το βιβλίο της ΚατερίναςΠαρακολουθώντας τα βιβλία στο Bookia, κάποια ξεχωρίζουν. Ξεχωρίζουν για το πλήθος των κριτικών, για το ύψος τής βαθμολογίας, για τον τρόπο με τον οποίο τα σχολιάζουν οι αναγνώστες.

Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και «Το βιβλίο τής Κατερίνας».

Η Κατερίνα μας μιλάει για τη ζωή της, για το μαρτύριό της, αλλά μετά το θάνατό της. Όμως, δεν είναι νομίζω τα γεγονότα που το κάνουν τόσο συναρπαστικό όσο η αφήγηση. Αφήγηση απλή και προσωπική, όπως οι γέροι που μια φορά μόνον στη ζωή τους ανοίγονται και με μια ανάσα τα λένε όλα, ότι έζησαν, ότι ένιωσαν, ότι κατάλαβαν. Και αν είσαι εκεί να ακούσεις, είσαι τυχερός.

…Έτσι ξεκινά το «Βιβλίο της Κατερίνας», μιας γυναίκας που πάλεψε μια ζωή με την ψυχική αρρώστια, και που, αν νικήθηκε, έζησε και μεγαλούργησε ταπεινά χάρη στην αγάπη.
Μια οικογενειακή σάγκα γεμάτη ζοφερά μυστικά και θανάσιμες ενοχές, ένα βιβλίο μυστηρίου γύρω από έναν αδιανόητο φόνο και τα δυο του θύματα, και μια κατάδυση σε μια ψυχή που συγκλονίζει με το φως και το σκοτάδι της…

Ο Αύγουστος Κορτώ, ο Πέτρος, ο γιος τής Κατερίνας, μας αφηγείται τη ζωή τής μητέρας του, τη δική του, τής οικογένειάς του. Μας έκανε όμως και την τιμή να μας μιλήσει για το βιβλίο του και τον ευχαριστούμε.

Κάντε ένα δώρο στον εαυτό σας, «Το βιβλίο τής Κατερίνας».

Στη βάση τής σελίδας μπορείτε να συμμετάσχετε στη συζήτηση, να σχολιάσετε, να ρωτήσετε, να απαντήσετε. Ο συγγραφέας παρακολουθεί τις εξελίξεις και επεμβαίνει όπου κρίνει απαραίτητο.
Ταυτόχρονα με τη δημοσίευση αυτής της συζήτησης, διατίθενται δύο αντίτυπα τού βιβλίου για κλήρωση στο Bookia, δωρεά τού εκδοτικού οίκου Πατάκης.
 

B: Το Βιβλίο Τής Κατερίνας έχει κερδίσει ήδη τα μέλη τού Bookia, συγκεντρώνοντας μέχρι σήμερα 16 κριτικές και μέση βαθμολογία 4,5/5 αστέρια. Φαίνεται ότι αγγίξατε χορδές. Είναι περισσότερο η αφήγηση πιστεύετε ή τα ίδια τα γεγονότα που περιγράφετε;

ΑΚ: Νομίζω πως το αγκάλιασμα αυτού του βιβλίου έχει να κάνει με το αισθηματικό φορτίο που κουβαλά. Είναι τόσο απέραντη η αγάπη που νιώθω ακόμα για τη μητέρα μου, που πολλοί αναγνώστες μεταφέρουν τη δική τους νοσταλγία για κάποιο αγαπημένο πρόσωπο που δεν ζει πια.

Β: Έχετε “σπάσει όλα τα ρεκόρ” σε προβλήματα που αφορούν τόσο μικρό κύκλο ανθρώπων, ακόμα και με εξ αγχιστείας συγγένεια. Είναι ακριβή τα γεγονότα ή τα ενισχύσατε κάπως;

ΑΚ: Στην πραγματικότητα, έπρεπε να βγάλω στοιχεία και γεγονότα, για να μην καταλήξει τελείως γκροτέσκο το αφηγηματικό υλικό. Ευτυχώς ή δυστυχώς, δεν χρειάστηκε να επινοήσω παρά παραλλαγές ονομάτων κι επωνύμων.

Β: Μεγάλη εντύπωση μου έκανε ο τρόπος με τον οποίο εκθέτετε αληθινά πρόσωπα τού συγγενικού σας περιβάλλοντος. Εμπειρικά μιλώντας, σε ανάλογες διενέξεις αν ακούσει κάποιος την ίδια ιστορία και από τις δύο οπτικές, μένει με την αίσθηση ότι και οι δύο πλευρές έχουν μερικώς ή ολικώς δίκιο. Πιστεύετε ότι αυτή η αδυναμία να μπούμε στη θέση τού άλλου, μας κάνει άδικους καμιά φορά; Στη δική σας περίπτωση, δεν υπάρχει καμία υποκειμενικότητα; Ο ίδιος λέτε σε μία συνέντευξή σας, “αυτά που πίστευα ότι θα έλεγε η ίδια”, δήλωση συνώνυμο τής υποκειμενικότητας.

ΑΚ: Το ξεγύμνωμα στο συγκεκριμένο βιβλίο δεν με προβλημάτισε καθόλου, καθώς θεωρώ ότι κάθε γραφή – ακόμα και μυθιστορήματος επιστημονικής φαντασίας – είναι τρομερά αποκαλυπτική για το πρόσωπο του συγγραφέα. Όσο για την υποκειμενικότητα, προσπάθησα να την αποφύγω υιοθετώντας την αφηγηματική περσόνα της Κατερίνας, και μένοντας όσο το δυνατόν πιστότερος στον λόγο και τη σκέψη της.

Β: Η Κατερίνα μάς διηγείται την ιστορία της όντας νεκρή. Άρα δεν μιλάει η ίδια αλλά ο συγγραφέας. Βάζοντάς την να παραδέχεται τις αδυναμίες της με μία διάθεση αυτοθυσίας, μένω με την αίσθηση εξιδανίκευσής της μετά θάνατον.

ΑΚ: Σαφώς και είναι εξιδανικευμένη η Κατερίνα στο μυαλό μου – τόση αγάπη κάπου πρέπει να πάει, και μη βρίσκοντας άλλη διέξοδο, αγιοποιεί. Ωστόσο την ήξερα καλύτερα κι από κολλητή μου φίλη τη μάνα μου, ήξερα τα πάντα γι’ αυτήν, κι έτσι, πέρα απ’ τη σύμβαση της νεκρής αφηγήτριας, πιστεύω (κάτι που επιβεβαιώνει κι ο πατέρας μου) ότι κατάφερα να ξεφύγω απ’ τον κίνδυνο της αγιογράφησης.

Β: Η Κατερίνα μάς δηλώνει ότι έδωσε αγάπη διότι τη χόρτασε νωρίς. Το δεύτερο είναι σαφές, ξεχειλίζει. Για το πρώτο, όταν διάβασα αυτή τη φράση φαντάστηκα ότι θα τη βρω να χαρίζει αγάπη σε όλους, γνωστούς και αγνώστους, ανιδιοτελώς. Όμως αντίθετα, η Κατερίνα χάρισε αγάπη σε πολύ συγκεκριμένα και λίγα πρόσωπα ενώ ήταν πολύ σκληρή με τους υπόλοιπους.

ΑΚ: Εδώ ίσως να βρίσκεται η μοναδική μου ψυχογραφική αυθαιρεσία – ότι σε ορισμένα πρόσωπα ξέσπασα τον δικό μου θυμό για το αλγεινό τους φέρσιμο στην Κατερίνα, ενώ η ίδια είχε την εξοργιστική τάση να συγχωρεί και τις ελεεινότερες προδοσίες τους.

Β: “Όμως γιατί είμαι δυστυχισμένη;”. Θεωρώ ότι αυτό είναι το θέμα τού βιβλίου. Πολλοί (υγιείς) άνθρωποι, νιώθουν δυστυχισμένοι. Έχω όμως την αίσθηση ότι με δυσκολία θα απαντήσουν με σαφήνεια σε αυτή την ερώτηση. Συμφωνείτε με αυτή τη διαπίστωση και αν ναι, γιατί οι άνθρωποι έχουν μία τάση προς τη δυστυχία παρόλο που κανένας δεν θα έλεγε όχι στην ευτυχία; Μήπως δεν ορίζουμε επαρκώς την έννοια “ευτυχία” ή αντίθετα βάζουμε ψητά τον πήχη;

ΑΚ: Σαφώς και η ευτυχία συλλέγεται σε στιγμές. Ωστόσο υπάρχουν καταστάσεις και παθήσεις απτές – όπως η πολύ συνηθισμένη κατάθλιψη – που δημιουργούν αίσθημα αφόρητης δυστυχίας στον πάσχοντα, ακόμη κι αν η δυστυχία αυτή δεν έχει σαφές αίτιο ή αντικείμενο.

Β: “Θαυμάστε το μεγαλείο τής ελληνικής οικογένειας”. Γιατί όταν μας συμβαίνει κάτι προσπαθούμε να το γενικεύσουμε, να πειστούμε ότι συμβαίνει σε όλους; Γιατί πιστεύετε ότι η συγκεκριμένη εμπάθεια είναι χαρακτηριστικό τής ελληνικής οικογένειας συνολικά; Αντίθετα, φαίνεται ότι ο θεσμός τής οικογένειας στην Ελλάδα παίζει ακόμα σημαντικό ρόλο και δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας στα δύσκολα. Με εξαιρέσεις βέβαια, αλλά εξαιρέσεις.

ΑΚ: Έχω ζήσει από πρώτο χέρι πολλές νοσηρότητες που οφείλονται αποκλειστικά σε τραγικά οικογενειακά σφάλματα για να έχω μεγάλη πίστη στην ευεργετική επίδραση της παραδοσιακής ελληνικής οικογένειας στα μέλη της. Ίσως φταίει η διευρυμένη οικογένεια της μητέρας μου γι’ αυτό, αλλά κρατάω πολύ μικρό καλάθι όταν ακούω για σόγια που νοιάζονται (διπλωματικό ετερώνυμο του ‘χώνουν τη μύτη τους παντού’).

Β: “Μα πιο πολύ, ας είμαι ειλικρινής, το έκανα για την πάρτη μου”. Η Κατερίνα δείχνει αλλά και ομολογεί στο τέλος ότι τα παιδιά είναι για αυτήν κάτι σαν ψυχοθεραπεία, ένα κίνητρο να παλέψει με το πρόβλημά της, δεν είναι ανιδιοτελής τη σχέσης της μαζί τους. Όμως, αυτό νομίζω ότι συμβαίνει γενικότερα. Ακόμα και ζευγάρια εναποθέτουν τις ελπίδες τους στα παιδιά που (θα) κάνουν. Αυτό το βάρος το νιώθει ένα παιδί που βρίσκεται σε αυτή τη θέση;

ΑΚ: Το νιώθει και με το παραπάνω. Αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η αγάπη που θα δώσει ο γονιός στο παιδί, και η οποία είναι ικανή να επισκιάσει οποιαδήποτε ιδιοτέλεια οδήγησε στην αναπαραγωγή. Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει πως όταν νιώθουμε τη ζωή μας άδεια, τη γεμίζουμε γεννοβολώντας – η συνταγή αυτή έχει αποτύχει παταγωδώς. Ωστόσο, το ότι η Κατερίνα έζησε σε μεγάλο βαθμό γαντζωμένη πάνω μου δεν ακύρωσε επ’ ουδενί την ψυχική ευεργεσία που μου πρόσφερε με κάθε της κουβέντα, με κάθε της ανάσα.

Β: “Θα τα κρατήσει, δεν θα τα διαβάσει ποτέ”. Γιατί δεν διαβάσατε τα ημερολόγια τής Κατερίνας; Γιατί υποθέσατε αυτά που θα έλεγε και η ίδια αντί να μάθατε πως πραγματικά ένιωθε και τι πραγματικά έλεγε; Δεν θέλω να κάνω τον αυτοδίδακτο ψυχαναλυτή αλλά μήπως κυριάρχησε ο φόβος διάψευσης μίας (ιδανικής) εικόνας που είχατε διαμορφώσει;

ΑΚ: Δεν προορίζονται για μένα, γι’ αυτό. Και θα ήταν τρομακτικά επώδυνο, όπως διαπίστωσα απ’ τις φευγαλέες ματιές που έριξα στην αλληλογραφία της με τον πατέρα μου. Απ’ την άλλη, δεν μου πάει η καρδιά να τα πετάξω. Οπότε θα κάνουν παρέα στον Μόμπι Ντικ, τον Τρίστραμ Σάντι, και ό,τι άλλο δεν θα καταφέρω να διαβάσω ποτέ.

Β: “Ο Θεός μας φύλαξε και δεν γίναμε κομμουνιστές”. Όσο αστείο και να ακούγεται, χαρακτήρισε μία ολόκληρη εποχή. Ο κομμουνισμός ήταν κάτι σας αρρώστια που ευτυχώς δεν κολλήσαμε. Παλαιότερα το άλλοθι ήταν η άγνοια και η αγραμματοσύνη. Σήμερα;

ΑΚ: Σήμερα, τόσο η τυφλή προσήλωση στον κομμουνισμό ως εφαρμόσιμο – και δη ιδανικό – καθεστώς, όσο και το αφοριστικό μίσος που καταδικάζει οτιδήποτε συνέβη, γράφτηκε ή ειπώθηκε εμπνευσμένο απ’ τα κουμμουνιστικά ιδεώδη, είναι στάσεις αφελείς.

Β: “Από που κι ως που εγώ, …, έχω τέτοιο γιορντάνι σαν μητροπολίτης;”. Στα δύσκολα τελικά μία είναι η διέξοδος;

ΑΚ: Εμένα ο αυτοσαρκασμός, και η ιλαρή θέαση της τραγωδίας, μ’ έχουν σώσει, κυριολεκτικά, από βέβαιο, αυτοκαταστροφικό θάνατο.

Β: “κι’ αυτόν και τη χαμούρα τη νοσοκόμα…”. Σε μερικά σημεία η αφήγηση γίνεται κουτσομπολιό για ανθρώπους εκτός κύκλου και χωρίς ενδιαφέρον. Αλατοπίπερο ή άλλος λόγος;

ΑΚ: Τέτοιες παραδρομές εξυπηρετούν την προφορικότητα της αφήγησης – γι’ αυτό και υπάρχουν.

Β: “…Τοποθετείται εντός ταψιού ως άψητη κρεατόπιτα και αφήνεται στα κεραμίδια του σπιτιού, να παγώσει μεσ’ στη νύχτα και να γλιτώσουν από άλλο ένα στόμα…”. Οι γονείς τής Ζωής προσπάθησαν να τη σκοτώσουν όσον ήταν βρέφος. Είναι αληθινό αυτό το γεγονός; Πως μπορεί να γίνει κάποιος τόσο απάνθρωπος;

ΑΚ: Ναι, είναι δυστυχώς αληθινό, και όχι τόσο σπάνιο. Δεν μπορώ ειλικρινά να μπω στο μυαλό του ανθρώπου που κάνει κάτι τέτοιο – αδυνατώ να διανοηθώ την απόγνωση και τη σκληρότητά του. Και η συνεχιζόμενη καταδυνάστευση εκατομμυρίων γυναικών σε πολλά μέρη του κόσμου είναι για μένα ίσως η μεγαλύτερη ντροπή της ανθρωπότητας.

Β: “Η φάρα που σταύρωσε το Χριστό”. Η οικογένεια φαίνεται να μην αποδέχεται την καταγωγή της από γιαγιά Εβραία. Είναι θρησκευτικά τα αίτια ή κάτι άλλο;

ΑΚ: Γι’ αυτό ευθύνεται κυρίως ο παππούς μου, που εν είδει πλάκας έκανε τον αντισημιτισμό ψωμοτύρι – κάτι επίσης θλιβερά διαδεδομένο στην Ελλάδα.

Β: “Με τα χρόνια έμαθα να τον αγαπάω”. Πόσες ζωές συμβιβάστηκαν σε γάμους χωρίς έρωτα.

ΑΚ: Παλιότερα δεν ήταν αυτό το ζητούμενο. Οι άνθρωποι ήταν ολιγαρκείς τόσο στα υλικά όσο και στα ψυχικά αγαθά. Και πολύ ανθεκτικότεροι στη δυστυχία και την πλήξη – ιδίως οι γυναίκες, που συχνά ετεροκαθορίζονταν από το λίκνο μέχρι το μνήμα.

Β: “Από κύρης κι αφέντης, τουρκόσπορος”. Τελικά ο ρατσιμός ήταν εδώ, φάνηκε το ‘22, με την ανταλλαγή των πληθυσμών το ‘59, τη δεκαετία τού ‘90 με τους “Βορειοηπειρώτες” και στη συνέχεια με τους αλλοδαπούς μετανάστες. Νομίζαμε όμως ότι δεν είμαστε ρατσιστές.

ΑΚ: Πολλά νομίζαμε – όπως, μέχρι πρόσφατα, ότι ήμασταν πλούσιοι. Χτύπα το κεφάλι σου τώρα.

Β: Ο Μηνάς παρόλο που έζησε την απόρριψη από το δικό του πατέρα, ήταν το ίδιο σκληρός, αδιάφορος και απαξιωτικός στα δικά του παιδιά. Από την άλλη, δεν λυπήθηκε υλικά αγαθά. Η σκληρή μεταχείριση φαίνεται να κάνει τους ανθρώπους σκληρότερους;

ΑΚ: Σαφώς – και οι περισσότεροι εγκληματίες έχουν γνωρίσει τη βία εξ απαλών ονύχων. Όσο για την υπεραναπλήρωση μέσω παροχής υλικής αφθονίας, ήταν ο μόνος τρόπος για ανθρώπους – ιδίως άντρες – άμαθους στο συναίσθημα να δείξουν την αγάπη τους.

Β: “Ή με την ελπίδα μιας ζωής υπέροχης σαν αυτήν που αφήνω”. Αυτή η τελευταία φράση φαίνεται να είναι αντίθετη με όλη την προηγούμενη αφήγηση. Είναι;

ΑΚ: Όχι. Όταν φτάνεις στο τέλος που τόσο λαχταράς, στη λύτρωση, φευγαλέα όλα σου φαίνονται ωραία.

Β: κε Κορτώ, ποιος πιστεύετε ότι είναι ο σκοπός μίας συνέντευξης συγγραφέα για ένα βιβλίο του;

ΑΚ: Να μάθουμε κι άλλα για τον συγγραφέα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερος κουτσομπόλης απ’ τον φανατικό αναγνώστη.

Β: Τι επιπλέον πιστεύετε ότι πρέπει να ειπωθεί για Το Βιβλίο Τής Κατερίνας για τους υποψήφιους αναγνώστες αλλά και για όσους το διάβασαν ήδη;

ΑΚ: Τίποτα. Ό,τι ήταν να ειπωθεί, γράφτηκε.

Β: Το  Bookia μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε μία μόνιμη επαφή με τους αναγνώστες σας. Μπορείτε να συνδεθείτε ως απλός χρήστης και να δηλώσετε ότι επιθυμείτε να παρακολουθείτε το βιβλίο σας. Το Bookia θα σας ενημερώνει με email για κάθε συμβάν που σχετίζεται με αυτό, νέες κριτικές, σχόλια σε συζητήσεις, τοποθέτηση σε βιβλιοθήκες κ.ά.. Σας ευχόμαστε καλή επιτυχία όπως εσείς την ορίζετε.

Διαβάστε επίσης για τον Αύγουστο Κορτώ και Το Βιβλίο Της Κατερίνας:

Τη συνέντευξη οργάνωσε ο Παναγιώτης Σιδηρόπουλος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s